Σε ένα πλαίσιο κλιμακούμενων γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει στο Ιράν να εμποδίζει τη διέλευση μέσω ενός διεθνούς στενού όπως το Στενό του Ορμούζ (το «Στενό»). Ωστόσο, η απλή δήλωση κλεισίματος (πόσο μάλλον οι απειλές που εξέδωσε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν («IRGC»)) έχει αναστατώσει τις αγορές και έχει διαταράξει τις ναυτιλιακές οδούς. Αυτό που θεωρούνταν για καιρό αξιόπιστος αγωγός παγκόσμιου εμπορίου έχει γίνει ένα στενό πέρασμα επιβαρυμένο με τεράστιες συνέπειες για τον παγκόσμιο ναυτιλιακό κόσμο, γεγονός που, για άλλη μια φορά, εφιστά την προσοχή στους σημαντικούς κινδύνους και τις διαταραχές που σχετίζονται με το πλήρες κλείσιμο του Στενού.
Το παρόν άρθρο χρησιμεύει ως υπενθύμιση στα ενδιαφερόμενα μέρη για τα νομικά και εμπορικά ζητήματα που είναι πιθανό να προκύψουν, όπως έχουν προηγουμένως αναφερθεί λεπτομερώς στη σειρά άρθρων του WFW του Ιουλίου 2025 που καλύπτει συμβατικά ζητήματα, ανωτέρα βία και αποκήρυξη συμβάσεων, απογοήτευση και ασφαλιστικές επιπτώσεις.
Το παρόν άρθρο χρησιμεύει ως υπενθύμιση στα ενδιαφερόμενα μέρη για τα νομικά και εμπορικά ζητήματα που είναι πιθανό να προκύψουν, όπως έχουν προηγουμένως αναφερθεί λεπτομερώς στη σειρά άρθρων του WFW του Ιουλίου 2025 που καλύπτει συμβατικά ζητήματα, ανωτέρα βία και αποκήρυξη συμβάσεων, απογοήτευση και ασφαλιστικές επιπτώσεις.
Τρέχουσα κατάσταση - είναι το Στενό του Ορμούζ κλειστό;
Ενώ το Στενό δεν έχει κλείσει νομικά, το IRGC φέρεται να έχει στείλει προειδοποιήσεις μέσω VHF ότι το Στενό είναι κλειστό. Η τελευταία ανακοίνωση (3 Μαρτίου) φαίνεται να είναι ένα σχόλιο του ανώτερου αξιωματούχου του IRGC, Ebrahim Jabari, που αναφέρει: «Το στενό είναι κλειστό. Αν κάποιος προσπαθήσει να περάσει, οι ήρωες της Επαναστατικής Φρουράς και του τακτικού ναυτικού θα πυρπολήσουν αυτά τα πλοία». Τις τελευταίες 24 ώρες, τουλάχιστον τρία πλοία έχουν επιβεβαιωθεί ότι έχουν πληγεί ή/και έχουν δεχθεί επίθεση στην περιοχή. Παρά την έλλειψη επίσημων πληροφοριών ασφαλείας NAVAREA ή IMO, προειδοποιήσεων ή επιβολής ζώνης αποκλεισμού, η εμπορική αποδοχή, στην πράξη, είναι ότι όλο και περισσότερα πλοία απέχουν από τη διέλευση από το Στενό. Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών («JMIC») έχει αναβαθμίσει την αξιολόγηση περιφερειακού κινδύνου σε «κρίσιμη», υποδεικνύοντας ότι οι επιθέσεις είναι σχεδόν βέβαιες. Τα σκάφη έχουν ενημερωθεί από το Marad Maritime Alert 2026001A των ΗΠΑ να αποφεύγουν την περιοχή και την εγγύτητα με τα στρατιωτικά σκάφη των ΗΠΑ.
Σχετικά, αναφέρεται ότι αξιωματούχοι των Χούθι έχουν δηλώσει ότι θα στοχεύσουν σκάφη στην Ερυθρά Θάλασσα. Με τα περάσματα υπό απειλή, τα πλοία είτε θα παγιδευτούν είτε θα πρέπει να παρεκκλίνουν από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Σύνοψη νομικών επιπτώσεων
Τα ενδιαφερόμενα μέρη θα αναζητούν καθημερινές ενημερώσεις από τις αρμόδιες αρχές και τους ρυθμιστικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των ασφαλιστών τους. Από αυτή την άποψη, οι άμεσες ανησυχίες σχετικά με τα ναυλοσύμφωνα (που συζητούνται λεπτομερώς εδώ), αυξάνονται, συμπεριλαμβανομένων των ανησυχιών σχετικά με την παρέκκλιση και τις παραμέτρους ασφαλούς λιμένα. Η ύπαρξη οποιασδήποτε ρητής ρήτρας ελευθερίας ή σιωπηρού δικαιώματος παρέκκλισης για την ασφάλεια του πλοίου, του πληρώματος και του φορτίου και το κατά πόσον μια παρέκκλιση είναι «εύλογη» είναι όλες πτυχές που θα απαιτήσουν προσεκτική εξέταση. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι μια παράλογη παρέκκλιση μπορεί να στερήσει από τον μεταφορέα συμβατικά δικαιώματα και μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ασφαλιστικής κάλυψης P&I. Συνεπώς, τα μέρη καλούνται να συμβουλευτούν τους ασφαλιστές τους, καθώς και όλα τα εμπλεκόμενα στο ταξίδι μέρη, πριν από τη λήψη τέτοιων αποφάσεων. Είναι κρίσιμο να παρακολουθούν προσεκτικά τη θέση τους και να καταγράφουν τη συλλογιστική τους για να μετριάσουν οποιαδήποτε έκθεση σε ισχυρισμούς περί παράλογης παρέκκλισης.
Ομοίως, το ερώτημα κατά πόσον τα μέρη μπορούν να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν με επιτυχία ρήτρες ανωτέρας βίας στα ναυλοσύμφωνά τους ή να βασιστούν στη νομική θεωρία της ματαίωσης, είναι απολύτως σχετικό.
Όπου έχουν ενσωματωθεί οι Ρήτρες Κινδύνων Πολέμου της BIMCO του 2025 για ναυλώσεις χρόνου και ταξιδιού, οι πλοιοκτήτες θα έχουν, κατ' αρχήν, το δικαίωμα να βασίζονται σε αυτές τις διατάξεις εάν η διέλευση από το Στενό ή οι δραστηριότητες στην γύρω περιοχή εκθέτουν το πλοίο σε κινδύνους πολέμου. Υπό αυτές τις συνθήκες, η άρνηση συμμόρφωσης με τις εντολές των ναυλωτών μπορεί κάλλιστα να δικαιολογηθεί συμβατικά. Διαβάστε περισσότερα για τις ασφαλιστικές παραμέτρους εδώ.
Ομοίως, το ερώτημα κατά πόσον τα μέρη μπορούν να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν με επιτυχία ρήτρες ανωτέρας βίας στα ναυλοσύμφωνά τους ή να βασιστούν στη νομική θεωρία της ματαίωσης, είναι απολύτως σχετικό.
Όπου έχουν ενσωματωθεί οι Ρήτρες Κινδύνων Πολέμου της BIMCO του 2025 για ναυλώσεις χρόνου και ταξιδιού, οι πλοιοκτήτες θα έχουν, κατ' αρχήν, το δικαίωμα να βασίζονται σε αυτές τις διατάξεις εάν η διέλευση από το Στενό ή οι δραστηριότητες στην γύρω περιοχή εκθέτουν το πλοίο σε κινδύνους πολέμου. Υπό αυτές τις συνθήκες, η άρνηση συμμόρφωσης με τις εντολές των ναυλωτών μπορεί κάλλιστα να δικαιολογηθεί συμβατικά.
Η γεωπολιτική κατάσταση είναι μεταβαλλόμενη και εν μέσω αβεβαιότητας, τα μέρη πρέπει να γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, τους κινδύνους που αναλαμβάνουν ή επιβάλλουν και όλες τις νομικές συνέπειες.
ELNAVI Newsletter
Περισσότερες πληροφορίες : ELNAVI,
Αριστείδου 19, Πειραιάς 18531,
Tel.: +30 210 45.22.100, e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.